Howard Carter przybył do Doliny Królów 28 października 1922 na sezon, który miał być jego ostatnim. Lord Carvaron - sponsor wykopalisk, zgodził sie na jeszcze jedna, ostatnia, próbę odnalezienia grobowca poszukiwanego przez niego od roku 1907. Carter poznał swego sponsora, w 1906 kiedy jeszcze zarabiał na życie, pracując jako przewodnik i malując akwarele dla turystów. Od tamtego czasu lord Carvaron wydal 205 tysięcy funtów (dzisiaj odpowiadałoby to ponad pól milionów dolarów) na jak do tej pory bezowocne poszukiwania. Doświadczeni badacze twierdzili, ze nie ma tam juz, czego szukać, a wszystkie groby były albo juz otwarte przez archeologów, albo splądrowane przez rabusiów. Carter jednak sie nie poddawał, wynajął robotników i ściągnął wyposażenie. Podczas wyprawy towarzyszył mu również kanarek, w niedługim czasie stał sie on pupilkiem pracowników i został ochrzczony mianem „Złotego Ptaka”. Jak twierdzili członkowie zespołu, zapowiadał on powodzenie wykopalisk. Pierwszego listopada ze skompletowaną ekipą Howard był gotów do kopania. Trzy dni później, gdy przybył na teren prac powitała go niespotykana cisza robotników, zwykle rozmawiających przez cały czas pracy. Okazało się, że mały chłopiec znalazł skalny stopień. Kontynuowano prace patrząc jak za pierwszym schodkiem wyłania sie kolejnych szesnaście stopni prowadzących prawie 4 metry poniżej poziomu wapiennej skały, do korytarza długości 8 metrów, na jego końcu znajdowało sie zamurowane wejście do grobu. Nad drzwiami wisiały nienaruszone pieczęcie, które przetrwały ponad 3200 lat. Natychmiast wysłano telegram do lorda Carvarona, który przybył z Anglii. Nim jednak dotarł do Egiptu ponownie zasypano tunel i schody piaskiem dodatkowo pieczętując je wielkim kamieniem - miało to zabezpieczyć grobowiec przed splądrowaniem przez współczesnych rabusiów. Po przyjeździe sponsora Carter był gotów 5 wejść do tajemniczego grobu. 26 listopada 1922 roku zdjęto pieczęcie i po raz pierwszy od wieków człowiek wkroczył do świętego miejsca spoczynku faraona Tutenchamona. Przed wkraczającym do komnaty ukazała sie w całej swej wspaniałości potęga dawnego państwa egipskiego. Jego wzrok padł na niewyobrażalne skarby. Chwile te Carter opisał słowami wspaniale oddającymi doniosłość chwili; „Kiedy moje oczy stopniowo przyzwyczajały sie do światła powoli wyłaniały sie z ciemności szczegóły pomieszczenia, dziwne zwierzęta, posągi i złoto - wszędzie blask złota. Na chwile - która pozostałym musiała wydawać się wiecznością - oniemiałem z wrażenia, a kiedy lord Carnarvon, nie mogąc juz dłużej wytrzymać, zapytał niecierpliwie: "...Czy pan coś widzi?...", zdołałem jedynie wyszeptać: "...Tak, wspaniale rzeczy!...". Carter niechętnie wycofał sie i powiększył otwór tak, aby wszyscy mogli zajrzeć. W świetle latarek podziwiali cuda sztuki egipskiej, jakich nie widział świat. Grób zawierał całe pośmiertne wyposażenie faraona potrzebne mu w życiu pośmiertnym. Wspaniale wyroby dawnych mistrzów: złote łoza, wyborny inkrustowany tron, rydwany, blisko 5 tysięcy wspaniałych dzieł sztuki, przedmioty wykonane ze złota, kości słoniowej i alabastru. Były tam klejnoty, ozdoby, bron, posagi, figurki, meble. Ponad 30 skrzyń wypełnionych naczyniami, kosmetykami pierścieniami, tkaninami. W koszach wciąż jeszcze spoczywały owoce i chleb, zaś w naczyniach pozostały ślady wina... Jednak najbardziej ekscytujące skarby dopiero czekały na odkrywców. W końcu przedsionka po obu stronach kamiennych drzwi stała para kamiennych posagów naturalnej wielkości strzegących szczątków króla. Centralne miejsce zajmował sam władca. W komorze grobowej znajdowały sie 4 wewnętrzne kaplice, w których mieścił sie kwarcytowy sarkofag, zawierający 3, jedna w drugiej(ostatnia ze szczerego złota), antropoidalne trumny. Jego twarz przyozdobiona była słynna maska. Grobowiec miał jeszcze jedno pomieszczenie - skarbiec, w którym złożone były kolejne przedmioty przeznaczone dla faraona. Opisując te wydarzenia Howard stwierdził, że on i jego towarzysze przez chwile przyglądali sie pierwszemu pomieszczeniu, po czym zamknęli wejście i wycofali sie, aby móc dokonać oficjalnego odkrycia w obecności władz egipskich. Opowieść ta jest w pełni zgodna z warunkami umowy z Egipską Służbą Starożytności. Jednak w niepublikowanych wspomnieniach odnalezionych po latach w Metropolitan Museum dowiadujemy sie, ze Carter wraz ze swoimi przyjaciółmi spędził całą noc w grobowcu podziwiając jego piękno. Odkrycie to wywołało wielkie poruszenie. Odnaleziony grób był jedynym grobem faraona, jaki dotrwał do naszych czasów. Wspaniałości, jakie odkryto przy zmarłym królu były ogromne nic, wiec dziwnego, ze wkrótce słyszał o nim cały świat. Kim jednak był za życia człowiek, którego imię 3200 lat po jego śmierci było na ustach wszystkich ?

Czasy, w jakich przybył na świat były jednym z najburzliwszych okresów w dziejach Egiptu. Wtedy to właśnie panujący faraon Amenhotep IV całkowicie zmienia oficjalna religie odrzucając głównych bogów egipskich i przyjmując za patrona kraju Atona, do tej pory będącego drugorzędnym bóstwem. Całkowicie zajęty swą religią władca nie rządził samodzielnie, pozostawiając nadzór nad państwem ludziom, którzy sami potem zostali faraonami; Aja (Eje) – „Ojcu boga” (był on prawdopodobnie teściem faraona) oraz generałowi Horemhebowi. Aby dobitnie zamanifestować zmianę religii faraon - heretyk zmienia swe imię na „Enchaton”. Buduje on również wspaniałe miasto, Achetaton i przenosi tam stolice państwa. Tutenhamon urodził sie zapewne w Achetaton. Jednak w latach swego dzieciństwa znany był jako Tutanchaton, ponieważ takie imię podkreślało jego związki z ukochanym bogiem faraona - heretyka. Jego ojcem był Enchaton, matka natomiast drugorzędna żona faraona - Kija. Wczesne lata młodości Tutenchamon spędził przyjemnie, jako następca tronu - opływał w dostatki. Jednak szybko skończyły sie dla niego błogie lata dzieciństwa. Pod koniec swego panowania Enchaton widzi wokół siebie samych spiskowców kwestionujących jego władze i sprzeciwiających sie jego nowej religii. Rozpoczął, więc w całym kraju prześladowania wyznawców Amona - boga do tej pory stojącego na czele panteonu egipskiego, zagrażających według niego jego panowaniu i ideałom nowego kultu. Kwitnący kraj zaczął podupadać, pogarszała sie sytuacja państwa zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz granic. Nawet odtrącona królowa, Nefretete zaprzestała walki o nowego boga widząc, że doprowadza to dynastie do upadku. Gdy w 1334 r. p.n.e. zmarł Enchaton niepokoje w państwie narastały. Kapłani starych bogów pałali żądza zemsty po tym jak podkopano ich autorytet i wyszydzono bóstwa, którym służyli. Niezadowolenie panowało wśród żołnierzy, którzy pogrążeni w bezczynności czekali na pierwszą iskrę. Prości chłopi czuli sie zdezorientowani, gdy cały ich dotychczasowy świat stanął na głowie po zmianie religii. Harem i cały dwór spiskował i knuł intrygi. W chaosie, jaki zapanował w kraju przez pewien czas władał Smenchkare. Jednak i on niedługo zmarł, a w tej sytuacji jako pretendent do tronu pojawił sie Tutenchamon.

Wizerunek twarzy Tutenhamona odtworzony przez naukowców

Był on jeszcze wtedy małym dzieckiem, liczył sobie 9 - 10 lat. Niewątpliwie jego kandydatura do tronu odpowiadała wszystkim zainteresowanym. Ponieważ był małym chłopcem nie był zdolny do rządów i jednocześnie był bardzo podatny na sugestie. Rzeczywistą władzę nad Egiptem musiano, do czasu pełnoletności faraona powierzyć komuś innemu. Taką osoba był zapewne najpotężniejszy dostojnik państwa - Aja. Również Horemheb nie obawiał się zachwiania swojej pozycji na dworze, jako generał wciąż zachowałby władze nad wojskiem. Z kolei kapłani mogli liczyć na powrót starej religii, a tym samym wzmocnienie, raczej przywrócenie ich pozycji zachwianej przez Enchatona. Jego panowanie zapowiadało uspokojenie wewnętrznych nastrojów w państwie i przywrócenie spokoju, a tego Egipt potrzebował najbardziej. Gdy wstępował na tron nie było wątpliwości, że koronacja odbędzie sie w Tebach.

Aby wzmocnić prawo Tutenchamona do korony ożeniono go z kilkunastoletnią księżniczką pochodząca z królewskiego domu. Jego zona - Anchesenton była jedną z córek Enchatona i królowej Neretere. I miała stać sie w niedługim czasie jedną z bardziej wpływowych osób na dworze faraona, o czym świadczą jej liczne wizerunki odnalezione w grobie męża. Czy małżeństwo darzyło się miłością ? Odpowiedzi mogą dostarczyć liczne dzieła sztuki, jakie znaleziono w grobie a wśród nich na pierwsze miejsce wysuwa sie tron. Na oparciu przedstawiona jest małżeńska para. Zapewne darzyli sie uczuciem, o ile artyści portretowi przedstawiali to, co widzieli a nie to, co mieli widzieć. W takim wypadku niewątpliwym ciosem było dla nich urodzenie przez królową dwójki martwych dzieci. Małżonka zapewne wspierała swego męża w świecie pałacowych intryg, który juz znała.

Wyzwoleniec	joldem
	Dodano: 2006-05-18 gratulacje dla autora,po raz pierwszy znalazłam w internecie naprawdę świetne i wyczerpujące opracowanie(czytałam "z zapartym tchem") Na pewno będę częstym gościem. Pozdrawiam serdecznie joldem

Wyzwoleniec	arystoteles
	Dodano: 2006-05-28 Bardzo ładnie zilustrowane.Jestem pod wrażeniem

Wyzwoleniec	aga
	Dodano: 2006-07-10 bardzo ciekawy tekst, zwiezly i rzeczowy! Dodam, ze w najblizszym czasie wybieram sie na wystawe poswiecona Tutenhamonowi w Field Museum w Chicago, wiec kazda informacja jest bardzo cenna. Dziekuje i zycze powodzenia.

Wyzwoleniec	Zmorski
	Dodano: 2006-10-30 Ten tekst jest genialny trudno w internecie znaleźć lepszy. Napisany bardzo szczegółowo i dokładnie. Oby więcej takich.

Emerytowany redaktor

Minerwa

Dodano: 2006-11-14 Jeśli chodzi o początki badań nad grobem Tutanchamona, to: Do początków XX wieku archeolodzy nawet nie podejrzewali, że taki władca istniał. Uważano, że odkryto już wszystko, co tylko było do odkrycia w Dolinie Królów. Ale w 1905 roku ekspedycja amerykańska, kierowana przez zafascynowanego egiptologią finansistę i prawnikaThodore'a Davisa, znalazła tam niewielkie fajansowe naczynie z nieznanym dotychczas imieniem królewskim. W następnych latach co pewien czas odkrywano obiekty z takim samym kartuszem, co skłoniło niektórych uczonych do przekonania, że w Dolinie znajduje się jeszcze jeden grób nieznanego faraona. Wykopaliska Davisa nadzorował w tym czasie miejscowy inspektor Egipskiej Służby Starożytności (wtedy pod francuską nazwą Service des Antiquites), brytyjski archeolog i znakomity rysownik-dokumentalista Howard Carter, głęboko przekonany o słuszności tej teorii. Jego szansą było wycofanie się Davisa w 1914 roku, na krótko przed śmiercią, z badań. Carter nakłonił do zasponsorowania własnych badań swojego rodaka, lorda Carnarvona, inwalidę zafascynowanego egipską archeologią. Prace w Dolinie Królów Carter podjął dopiero w 1917 roku. Kilka kolejnych sezonów spełzło na niczym i w początkach listopada 1922 roku miano zaniechać dalszych poszukiwań. I wtedy...

Emerytowany redaktor

Minerwa

Dodano: 2006-11-14 Poza tym mam kilka uwag. "Jest może wiele zajęć, z którymi nie radzę sobie zbyt dobrze, pomyślał Vimes, ale przynajmniej nie traktuję interpunkcji w zdaniu jak gry w pchełki..." [Terry Pratchett, "Bogowie, honor, Ankh-Morpork - polecam :)] Poza tym on się nazywał Tutanchamon, co znaczy Żyjący Wizerunek Amona, a wcześniejsze imię, Tutanchaton to Żyjący wizerunek Atona. Co do wczesnych lat życia Tutanchamona. Był to syn Amenchotepa IV i jednej z jego "mniejszych" żon, natomiast jego żoną była jego nieco starsza siostra przyrodnia, córka Echnatona i Nefertiti. Ślub ten uprawomocnił jego tytuł do tronu. To chyba tyle... :)

Chłop	Egipcjanka
	Dodano: 2007-01-23 Bardzo rzetelny i przystępny artykuł. Nie zgadzam się tylko z jednym z przedmówców, że jest to "najfajniejszy faraon". Po prostu najbardziej rozdmuchany i najwięcej o nim można się dowiedzieć. ;)

Wyzwoleniec

PATRYCJA

Dodano: 2007-01-26 Witaj MArcinie, chciałabym wprowadzić kilka uwag do twojego artykułu na temat Tutanchamona. Studiuję egiptologię (obecnie uczciwiej będzie jeśli powiem, że planuję powrót na studia w październiku 2007 :)) więc moze się na coś moje uwagi przydadzą :). Otóż Tutanchamon był synem Echnatona i jego pośledniejszej żony, Kiji, która najprawdopodobniej zmarła niedługo po urodzeniu syna. Osobiście wcale nie wykluczałabym hipotezy, że "udzielono jej pomocy w zejściu". Była ona rywalką Nefretete, która nie dała Echantonowi syna - rodziła same córki. Tutanchamon poślubił księżniczkę o imieniu Anchesenpaaton (późniejszą Anchesenamon) - dobrze byłoby poprawnie napisać te imiona w artykule. Grobowca Tutanchamona raczej nie wykuto specjalnie dla niego, bardziej prawdopodobne (prawie pewne) jest to, że szykowano go dla Nefretete lub innego członka rodziny królewskiej, a nagła śmierć tego faraona sprawiła, że MUSIANO coś dla niego przeznaczyć. 90% wyposażenia grobowca też wcale nie należała do Tutanchamona ani nie miała należeć - mnóstwo rzeczy tam znalezionych nosi ślady przynależności do (tu się pokuszę) Nefretete (np. figurki władcy na panterach z długą laską mają prześliczne kobiece piersi :)-polecam w tym temacie artykuły Paul'a Nicholsona).NIe uchodziło Egipcjanom nie wyposażyć należycie grobowca władcy, musieli coś do tego pochówku wsadzić :).NIc dziwnego jeśli uszczuplili grobowiec nieżyjącej już wtedy Nefretete na rzecz króla, który "przywrócił" starą, ukochaną religię i panteon do łask.Pewnie nie mieli zbytnich wyrzutów sumienia w tej kwestii, ponieważ o Amarnie i jej władcach chciano już wtedy tylko zapomnieć.....Tutanchamon nie przywrócił religii Amona, bo nie był w niej wychowywany - wyrastał w czasie przewrotu amarneńskiego w el Amarna, znał Atona i jego czcił. Należy brać pod uwagę, że gdy został faraonem był jeszcze dzieckiem, więc manipulowano nim, pewnie też "zastraszano". Dopiero co stracił ojca, którego kochał i o którym musiał wysłuchiwać samych oszczerstw i kalumni.Był rewelacyjnym materiałem na marionetkę i figuranta. To samo dotyczy Anchesenamon. Co do okoliczności śmierci Tutanchamona, to około może 2 lat temu w mediach podano krótki artykuł Zahi Hawasa na temat tego, że król Tut zmarł wskutek zakażenia krwi spowodowanego źle potraktowanym złamaniem nogi. Być moze wdała się faktycznie gangrena, a może za kilka lat znowu pojawi się kolejna hipoteza na ten temat. KOniec końców po prostu prześwietlono po raz pierwszy od czasów bodajże Cartera całą mumię Tutanchamona, zeskanowano ją i ogłoszono taką diagnozę. Mam nadzieję, że nie gniewasz się za te uwagi, lecz potraktujesz je jako cenną, dodatkową wiedzę. Pozdrawiam - PATRYCJA.

Wyzwoleniec	kama
	Dodano: 2007-06-04 Wielu archeologów słynęło z odalezienia grobowców w Dolinie Królów lecz tylko jeden archeolog zdobył największą sławę odkrywając grobowiec Ttenhamona

Ekwita	Tutanchamonet
	Dodano: 2007-07-04 Świetny artukuł, brakuje paru elementów. Polecam Ch. Desroches-Noblecourt - "Tutanchamon-Życie, śmierć, odrodzenie".

Rzemieślnik	wojtas12
	Dodano: 2007-07-12 nieco inne dane mam o samym odkryciu mumi ale o klatwie wybornie

Ekwita	Tutanchamonet
	Dodano: 2007-08-04 Tutanchamon to wyjątkowy człowiek. Moja ulubiona postać historyczna. Dziękuję za ten artykuł.

Wyzwoleniec	krzysiek
	Dodano: 2007-08-11 Tutenhamon jest najbardziej znanym faraonem(perui-aa – 'wielki dom nazwa używana przez greków). egiptu.W@arto dodac ,że według najnowszych doniesień mógł zginąć spadając z rydwanu , lub ginąc w bitwie (miał uszkodzoną rzepkę) lekarze nie mogli wyleczy jego rany i wdarło się zakażenie i zmarł

Wyzwoleniec	Zawisza Jul
	Dodano: 2007-10-26 Przejmująca historia, a jego maska zadziwiająca. Można ją oglądać w muzeum w Kairze (byłem)

Chłop	kamil77
	Dodano: 2007-10-28 a nie bylo nikogo innego by za jął tron zamiast niego?

Wyzwoleniec

Pipen

Dodano: 2007-10-30 No więc według mnie tekst o faraonie Tutenchamonie jest ciekawy,lecz niestety muszę stwierdzić,że niestety występują w tej pracy błędy gramatyczne.A tak na marginesie to co do kwestii morderstwa należało dodać,że głównymi podejrzanymi w tej sprawie byli:Aja(wezyr i jednocześnie jego przybrany ojciec i późniejszy faraon),Horemheb(który później również został faraonem),Maja(zajmował się on sprawami gospodarczymi i finansowymi Egiptu) oraz jego żona Anchesenamon(która mogła go obwiniać za śmierć obu dzieci).Ale tak ogólnie to oceniam to na 4.50 w skali do 5.Serdecznie pozdrawiam :)

Wyzwoleniec	tekla
	Dodano: 2007-11-04 Interesujący artykuł. Jedno ale- chodzi mi o pomyłkę w nazwaniu krolowej Neretete- z tego co wiem nazywała się Nefretete.

Wyzwoleniec	AGONISTYKA
	Dodano: 2008-03-21 Obszerny i bardzo bogaty w fakty artykuł. Choć w historii starożytnej nie można na 100 % uznać co jest prawdą a co ubarwieniem faktów i mitem. Bardzo dobrze napisane i na czasie jeśli chodzi o popularność owego faraona.

Wyzwoleniec	iza1027
	Dodano: 2008-04-11 jestem pod wrazeniem! swietny artykul i co jest wazne zostal bardzo ciekawo napisany! gratuluje:) p.s. troszke bledow gramatycznych jest ale tresc wszystko wybacza ;)

Wyzwoleniec

norgel

Dodano: 2008-05-27 ciekawy artykuł, uważam,jednak, że powinieneś bardziej "przyłożyć" się do interpunkcji, gramatyki i trzymać się jednego czasu. Czasami tekst stawał się z tego powodu mało czytelny. Pozdrawiam. Faktycznie, były to ciekawe czasy kiedy starano się wprowadzić religię monoteistyczną. Dlaczego tak się działo, możemy snuć przypuszczenia. Konfikt z Hetytami został rozstrzygnięty połowicznie z tego powodu, że prawdopodobnie nastąpiła równowaga sił. Hetyci posiadali znaczną przewagę militarną w uzbrojeniu (broń z żelaza), natomiast Egipt miał duże możliwiości odtwarzania stanu sosobowego armii.

Wyzwoleniec	norgel
	Dodano: 2008-05-29 Poprawność historyczna jest dobra, do bardzo dobrej trochę brakuje, ale zgadzam się to jest najważniejsze . Jednak gramatyka, czasy itd. jest ważna aby zrozumieć tekst. Powinniśmy się zastanaiwać nad merytoryczną stroną artykuł, a nie nad tym co autor miał na myśli. Pozdrawiam.

Opiekun Słownika

Lilla Weneda

Dodano: 2008-06-08 Postać Tutenchamona nadal porusza wyobraźnię ludzi. Niezwykle interesujący artykuł. Jednak musze zauważyć, że praca zawiera wiele błędów stylistcznych, ortograficznych i interpunkcyjnch. Miejscami trochę trudno się doczytać. Przekręcone są też imiona (ojciec Tutenchamona nazywał się Echnaton). Na samym końcu artykułu, został (pewnie przez przypadek)wklejony fragment, który widnieje we wcześniejszej części tekstu. Ale poza tymi wszystkimi błędami, nie mam zastrzeżeń. Autor świetnie pisze, a przedstawienie zagadnienia jest wyczerpujące. Artykuł bardzo dobry pod względem "ducha". Ciekawe spostrzeżenia, wiele przydatnych informacjii. Tylko poprawić te błędy i napisać poprawnie zdania, to będzie cód-miód ;). Pracę oceniam bardzo wysoko.

Wyzwoleniec	Ilonka
	Dodano: 2008-12-05 Jeden z najbardziej zagatkowych faraonów, zrobił tyle dla rozwoju Egiptu w krótkim czasie. Bardzo ciekawe!

Wyzwoleniec

skarabeusz

Dodano: 2009-01-30 Odkrycie Cartera było niewątpliwie znaczącym w dziejach archeologii, a przede wszystkim udowodniło, że jeszcze coś można znaleźć w piaskach egipskich. Mam nadzieję, że polska misja archeologiczna, która pracuje w pobliżu piramidy Dżosera w Sakkarze, odniesie równie spektakularny sukces. Życzę im aby odnaleźli grobowiec z czasów Starego Państwa, może faraona, a choćby budowniczego piramid Imhotepa :)

Administrator	Paweł Bąkiewicz
	Dodano: 2009-02-18 Artykuł został poprawiony pod względem stylistycznym, interpunkcyjnym i ortograficznym. Teraz już nie powinno być żadnych zastrzeżeń :)

GOŚĆ	Betty69-BoJaLubie69
	Dodano: 2009-09-29 Bardzo wyczerpujacy tekst . Jeszcze na żadnej stronce nie znalazłam się z takim szczegółowym tekstem . Pełen Podziw ;)

GOŚĆ	jartadek
	Dodano: 2009-09-29 Wszystko OK, tylko sponsorem Cartera był lord Carnarvon...ot, taka niewielka różnica w napisanym nazwisku.

Wyzwoleniec

Antje

Dodano: 2009-09-30 Gratuluję autorowi tekstu. Interesuję się tym faraonem, przeczytałam wiele artykułów i książek na jego temat. Twój w sumie nie długi artykuł zawarł informacje z wielu obszernych publikacji mi znanych. Zawiera ciekawe aspekty życia tego niezwykłego faraona. Dla zainteresowanych dodam, że przez długi czas archeolodzy nie zdawali sobie sprawy, że Tutenchamon był synem Echnatona. Dopiero pierwsze badania mumi tego faraona a konkretnie pomiary kości zasugerowały Carterowi i ekipie prowadziącej badanie, że Ci dwaj faraonowie mogli być spokrewnieni: długość czaszki T-187mm, E-190mm; szerokość czaszki T-155mm, E-154mm; wysokość czaszki T-132,5mm, E-134mm; szerokość czoła T-99mm, E-98mm; wysokość górnej połowy twarzy T-73,5mm, E-69,5; wysokość dolnej połowy twarzy T-122mm, E-121mm; szerokość żuchwy T-99mm, E-99,5mm; obwód głowy T-547mm, E-542mm; wzrost T-1680mm, E-1660mm. Wątpliwości rozwiały badania prof. R. Harrisona i dr R. C. Conolly'ego, którzy na podstawie fragmentu tkanki wielkości główki od szpilki zdołali określić grupę krwi Tutenchamona: A2, podgrupa MN. To bardzo rzadka grupa krwi stąd wniosek, że faraon pochodził ze starego i czystego arystokratycznego rodu. Po za tym Smenchkare prawdopodobnie był starszym o około 10 lat bratem Tutenchamona i zmarł w podobnym wieku co jego młodszy brat (najczęściej podawany wiek Tutenchamona kiedy zmarł to 18 lub 19 lat). Anchesenamon (Anchesenpaaton)po śmierci swojego małżonka chciała poślubić syna władcy Hetytów. Suppiluliuma zgodził się i wysłał do Egiptu swojego najmłodszego syna, Zannanzasa, który został zamordowany w czsie podróży prawdopodobnie przez wysłanników Ai lub Horemheba.

GOŚĆ	ja
	Dodano: 2009-10-08 w jakim wieku żył tetenchamon?

GOŚĆ	karolina
	Dodano: 2009-10-11 świetna praca czesciowo zaspokoila moja ciekawosc widac profesjonalizm i zaangazowanie

GOŚĆ	Gośku
	Dodano: 2009-10-12 Mam wielką prośbę. Mógłby mi ktoś powiedzieć czego dokonał faraon podczas swojego panowania? Tylko nie chodzi mi o to jaką władzę sprawował, ale o to np. jak zmieniły się nudowle podczas jego panowania albo religia. Nie jestem najlepsza z histori, więc proszę o pomoc. Szukałam już tego wszędzie i narazie nieznalazła. Z góry dziękuje i pozdrawiam ;***

GOŚĆ	Moni24
	Dodano: 2009-10-15 Mam pytanie... Czego dokonał Tutenhamon oprócz przywrócenia religii??

Wyzwoleniec	max98
	Dodano: 2009-12-05 ciekawy tekst, bogato urozmaicony i po prostu podoba mi się

Wyzwoleniec	max98
	Dodano: 2009-12-05 odpowiedź dla ja Tutenchamon żył w 14 wieku p.n.e