Konstantyn I Wielki

Do pierwszych starć doszło w roku 316 (podawany jest także rok 314), a ich kulminacją stała się bitwa pod Cibalae, w której Licyniusz poniósł klęskę. Walki rozgorzały ponownie w 317 roku, i zakończyły się ugodą, na mocy której synowie Konstantyna, Kryspus i Konstantyn II, oraz potomek Licyniusza, Licynian, zostali mianowani cezarami. W roku 320 Licyniusz odrzucił postanowienia Edyktu Mediolańskiego i rozpoczął nowe prześladowania chrześcijan. Dla Konstantyna był to wymarzony pretekst, żeby ponownie rozpocząć wojnę, do której doszło w 324 roku. Choć mniej liczna od oddziałów Licyniusza, które były wspomagane przez gockich najemników, armia Konstantyna zwyciężyła w bitwach zarówno na lądzie – pod Adrianopolem, jak też na morzu – w cieśninie Hellespont. Ostateczne rozstrzygnięcie zapadło w bitwie pod Chrysopolis, kiedy to Licyniusz został pokonany i schwytany. Chociaż początkowo Konstantyn oszczędził go na prośbę swej siostry – żony Licyniusza, to w rok później oskarżył go o zdradę i skazał na śmierć. Tak więc od września 324 roku Konstantyn niepodzielnie panował nad całym imperium.

Po zwycięstwie nad Licyniuszem Konstantyn zaczął szukać miejsca na nową stolicę państwa. Ostateczny wybór padł na stare greckie miasto Byzantion, położone w dogodnym miejscu nad cieśniną Bosfor. W 326 roku cesarz wytyczył nowe granice dla tego miasta, tym samym rozpoczynając jego przebudowę. Prace zakończono w 330 roku, a miasto nazwano na cześć cesarza Konstantynopolem, czyli miastem Konstantyna. Konstantynopol miał być stolicą cesarstwa wschodniego przez ponad tysiąc lat, z niewielką przerwą w latach 1204 – 1261 (cesarstwo łacińskie utworzone po IV krucjacie), aż do jego ostatecznego upadku w 1453 roku. W mieście wybudowano wiele kościołów chrześcijańskich, na przykład katedrę Hagia Sophia (czyli Bożej Mądrości, która została przebudowana 200 lat później przez Justyniana Wielkiego), czy kościół Świętych Apostołów, gdzie po latach miał spocząć Konstantyn.

Tymczasem w 326 roku doszło do podwójnej tragedii w rodzinie cesarskiej – śmierć ponieśli syn cesarza, Kryspus, oraz żona Konstantyna, Fausta. Kryspus, który wsławił się jako dowódca floty w niedawnej wojnie z Licyniuszem (dowodził w zwycięskiej bitwie w cieśninie Hellespont), w maju został uwięziony i skazany na śmierć. Wyrok wykonano w Poli (dzisiejsza Pula w Chorwacji). Z kolei w lipcu Fausta została wrzucona do nagrzanej łaźni, gdzie się udusiła. Wydarzenia te wstrząsnęły ludnością cesarstwa – niektórzy porównywali nawet Konstantyna do Nerona. Przyczyny tej tragedii nie są jasne; co prawda niektóre pogłoski przypisywały Kryspusowi i Fauście kazirodczy związek, lecz nie ma na to żadnych dowodów. Powodem skazania Kryspusa na śmierć mógł być także fakt, że był on nieślubnym synem cesarza, a ponieważ okazał się dobrym dowódcą, mógł stać się niebezpiecznym rywalem dla synów Konstantyna z prawego łoża, czyli dla Konstansa, Konstancjusza II i Konstantyna II. Z kolei do śmierci Fausty miała się przyczynić Helena, matka Konstantyna, która nie mogła przeboleć śmierci wnuka i uważała, że winna była jego macocha, a nie on sam, więc przekonała syna, że ją także należy zabić. Jak było naprawdę – tego do dziś nie wiadomo. Po tych wydarzeniach Helena udała się na pielgrzymkę pokutną do Palestyny, gdzie według tradycji znalazła krzyż, na którym zmarł Chrystus.

W 330 roku odbyła się uroczysta inauguracja Konstantynopola, a obrzędy poprowadził pogański filozof Sopater. Ostatnie lata panowania nie były spokojne – prowadzono liczne walki z barbarzyńcami nad Dunajem, w Syrii wybuchły rozruchy spowodowane przez nieurodzaj i głód, a Persowie zaczęli się agresywnie zachowywać. Cesarz rozpoczął więc przygotowania do wojny, do której jednak nie doszło – sytuację wyjaśniono w drodze rokowań. Podczas obchodów świąt Wielkanocnych 337 roku Konstantyn ciężko zachorował. Opuścił stolicę i udał się na leczenie do gorących źródeł w pobliżu Helenopolis. Kiedy jednak okazało się, że choroba jest śmiertelna, cesarz poprosił o chrzest, postanawiając jednocześnie, że wraca do Konstantynopola. Nie dotarł jednak do miasta, gdyż śmierć dosięgła go 22 maja 337 roku w pobliżu Nikomedii. Ciało władcy przeniesiono do Konstantynopola i pochowano w kościele Świętych Apostołów. Po zgonie Konstantyna doszło do zamordowania wielu osób z rodziny cesarskiej; podobno przed śmiercią cesarz miał powiedzieć, że umiera otruty przez swoich krewnych. Wykonawcami tej rzezi byli żołnierze, którzy mieli być rozjuszeni śmiercią swego pana, ale można przypuszczać, że było to planowe działanie synów Konstantyna, chcących usunąć ewentualnych współzawodników do objęcia tronu.

W swoim testamencie władca podzielił imperium pomiędzy swoich trzech synów: Konstantyn II miał władać Brytanią, Galią i Hiszpanią, Konstancjusz II rządził wschodnimi prowincjami, natomiast najmłodszy, Konstans, otrzymał środkową część państwa, czyli Italię, Afrykę i Ilirię. Pewne obszary państwa otrzymali także bratankowie zmarłego cesarza, Dalmacjusz i Hannibalian. Pierwszy z nich miał otrzymać prowincje nad środkowym i dolnym Dunajem, a drugi wschodnią częścią Azji Mniejszej. Po rzezi 337 roku tereny te podzielili między siebie synowie Konstantyna: ziemie Dalmacjusza zabrał Konstans, a ziemie Hannibaliana Konstancjusz II. Ten stan rzeczy nie trwał jednak długo, gdyż już w 340 roku Konstantyn II zaatakował władztwo Konstansa, pod pretekstem, że jego młodszy brat nie radzi sobie z rządami. W tej prawdziwie bratobójczej wojnie Konstantyn II poniósł klęskę i zginął, a jego ziemie zabrał Konstans.

Panowanie Konstantyna stało się punktem zwrotnym w dziejach chrześcijaństwa. Dzięki wydaniu Edyktu Mediolańskiego wyszło ono z katakumb i zaczęło się otwarcie rozprzestrzeniać. Sam Konstantyn, będąc dobrym politykiem, przez dłuższy czas nie opowiadał się jednoznacznie po żadnej ze stron; przykładem może być sprawa wizji przed bitwą przy moście Mulwijskim – symbol na tarczach mógł być zarówno pogańskim symbolem solarnym, jak i chrześcijańskim monogramem Chrystusa. Dopiero podczas drugiej fazy konfliktu z Licyniuszem Konstantyn otwarcie głosił, że jest to starcie pogaństwa z chrześcijaństwem. Odkładanie zaś chrztu aż do samego końca życia było w tych czasach dość powszechną praktyką – wierzono bowiem, że przyjęcie chrztu gładzi grzechy z całego życia, tym samym zapewniając ochrzczonemu zbawienie.

Podczas swych rządów Konstantyn wspierał finansowo Kościół, budując liczne bazyliki, zwracając własność zabraną podczas prześladowań Dioklecjana, czy też nadając przywileje duchowieństwu. Uważał też, że jako cesarz jest odpowiedzialny przed Bogiem za czystość religii, wyznawanej przez jego poddanych. Sprawy doktrynalne pozostawiał biskupom, przyjmując natomiast obowiązek walki z herezjami. Już w 316 roku wziął udział w dyspucie skierowanej przeciwko północnoafrykańskiej herezji donatystów. Ponieważ pojawiało się coraz więcej różnorodnych herezji, palącą kwestią stało się wypracowanie jednego, wspólnego dla całego chrześcijaństwa kanonu wiary. W tym celu Konstantyn postanowił zwołać sobór powszechny. Okazją stały się obchody 20 rocznicy wstąpienia na tron. Wybór miejsca padł na Niceę pod Konstantynopolem. Zostali tam zaproszeni wszyscy chrześcijańscy biskupi z całego Cesarstwa. Konstantyn uczestniczył w otwarciu soboru, i poprosił wtedy zgromadzonych o ułożenie wyznania wiary, które mogłoby pomóc w rozstrzyganiu, czy ktoś jest chrześcijaninem czy nie. Sobór podjął wiele decyzji, które zdecydowały o dalszym rozwoju i kształcie chrześcijaństwa. Przede wszystkim ułożono wyznanie wiary, ustalono datę Wielkanocy, wyznaczając ją na niedzielę po żydowskim święcie Paschy, oraz zdecydowanie potępiono arianizm. Ironią losu stał się więc fakt, że chrztu Konstantynowi udzielił zwolennik tej właśnie herezji, biskup Euzebiusz z Nikomedii.

Przydomek „Wielki”, jakim Konstantyna obdarzyli potomni, jest bez wątpienia zasłużony, chociażby ze względu na jego rolę w przeobrażeniu cesarstwa w pierwszej połowie IV wieku. Konstantyn starał się rządzić według zasady, która po raz pierwszy pojawiła się za czasów panowania Aureliana: „jeden władca, jedno państwo, jedna religia”. Jakkolwiek przez całe życie dążył do zjednoczenia pod swymi rządami całego imperium, co osiągnął po pokonaniu Licyniusza, swoim testamentem zaprzeczył swojemu poprzedniemu postępowaniu. Być może poprzez wyznaczenie synom stref wpływów chciał uniknąć wojen domowych, lecz jak pokazały wydarzenia po jego śmierci, było to całkowicie błędne podejście. Z kolei kwestia wprowadzenia jednomyślności religijnej w cesarstwie była zadaniem niewykonalnym nie tylko ze względu na powstawanie licznych herezji w chrześcijaństwie, ale również dlatego, że kulty pogańskie nadal były silnie zakorzenione wśród mieszkańców imperium. Nawet osoby pochodzące z najwyższych warstw społecznych często pozostawały przy wierze przodków – tu znamiennym przykładem jest osoba cesarza Juliana, nazywanego Apostatą. Trzeba było jeszcze wielu lat, nim chrześcijaństwo osiągnęło znaczącą przewagę nad wiarą w bogów.

Publicysta	melkart
	Dodano: 2009-02-27 osobiście nie przepadam za nim choć miał niewątpliwie jakieś osiągnięcia.Miał fajny pomysł z Konstantynopolem, ale wydaje mi się, że za wiele sobie myślał o sobie.Nie podoba mnie się również to że zdyskredytował Maksencjusza.

Użytkownik	teodozjusz
	Dodano: 2010-01-07 Nie rozumiem dlaczego nie lubisz konstantyna? dzięki jego reformom zyskał sobie przyjaźń wqiększiści rzymian, wtedy chrześcijan i zcedował na nich administracje. To dzięki niemu cesarstwo przetrwało do 476 roku.