Asyria

OKRES STAROASYRYJSKI (XIX-XIV w. p.n.e.)

Płaskorzeźby asyrysjkich architektów

Asyryjczycy, mieszkańcy północnej Mezopotamii, przez dłuższy okres byli zacofani w stosunku do swoich sąsiadów ale przez lata powoli i skrupulatnie nadrabiali zaległości. Asyryjczycy bili znakomitymi wojownikami, podbijali liczne krainy i doskonalili się w walce, cywilizacja ta opierała się głównie na handlu i rolnictwie ponieważ ich kraina miała ku temu dogodne położenie mianowicie leżała na szlaku handlowym łączącym Zatokę Perską z Morzem Śródziemnym.

W tym okresie głównymi miastami-państwami były: Arbela, Aszur i Niniwa. Były one niezależne ale ich panowanie obejmowało tylko sąsiednie krainy. Ok. roku 2000 p.n.e. Mezopotamie najechali Amoryci zakładając tu liczne dynastie. Przedstawiciel jednej z nich Szamsziadad I z Aszur (panował w latach 1813-1781 p.n.e.) założył pierwsze państwo asyryjskie, które było przez krótki czas największą potęgą w Mezopotamii, kiedy Szamsziadad umarł krainę najechał Hammurabi. W XVII w. p.n.e. ziemie asyryjskie zostały podbite przez przybyłe z północy plemiona Hurytów, którzy około 1490 p.n.e. założyli w Górnej Mezopotamii państwo Mitanni.

OKRES ŚREDNIOASYRYJSKI (1375-1047 p.n.e.)

Trwało od XIV do X wieku p.n.e. W czasie tej epoki nastąpił stopniowy rozwój i umocnienie pozycji państwa na arenie międzynarodowej. Rozpoczęto intensywnie podbijać okliczne posiadłości: Mitannię, Babilonię i Fenicję. Silna ekspansja militarna spowodowana była w dużej mierze wiarą w gloryfikację wojny oraz chęcią zdobycia brakujących w Asyrii surowców mineralnych takich jak na przykład metale czy też kamienie budulcowe. Panstwo asyryjskie odnosiło same sukcesy aż do momentu najazdów ludów semickich zwanych Aramejczykami [Chaldejczykami]. Następstwem ich najazdów było osłabienie nie tylko Asyrii, ale również Babilonii czy Egiptu, a nawet zniszczenie państwa Hetytów. Poza tym w XII wieku państwo było dodatkowo osłabione konfliktami wewnętrznymi - dokładnie walkami o władzę po śmierci Aszurdona w 1153 r. p.n.e. W latach 1112-1074 Tiglatpilesar I odnowił państwo - między innymi poprzez podbicie krajów Nairi i zmuszenia dynastii syryjskich do płacenia trybutu. Jego następcy w wyniku walk toczonych z Aramejczykami, starcili zdobyte obszary i granice kraju skurczyły się do rdzennych terytorii Asyrii.

Tiglatpilezar III, jeden z najsłynniejszych królów Asyrii

OKRES NOWOASYRYJSKI (883-609 p.n.e.)

W okresie nowoasyryjskim wybudowanych zostało w stolicy Niniwie wiele pałaców dla dworu królewskiego, zdobnych w liczne rzeźby ornamentalne, przedstawiające sceny z polowań, wojen, czy kultu religijnego. Przepych i bogactwo pałaców miały świadczyć o potędze królewskich władców. Ostatni z wielkich królów asyryjskich Assurbanipal (668-626) założył ogromną bibliotekę w Niniwie, gromadząc w niej ok. 22 tys. glinianych tabliczek z klinowym zapisem poezji oraz tekstów filozoficznych, medycznych, historycznych, astronomicznych i administracyjnych. Asyria zmuszona była do prowadzenia niekończących się wojen przeciwko obcym najazdom i zwalczać bunty i spiski w swych prowincjach. Despotyczne i brutalne rządy królów asyryjskich wywoływały bowiem zbrojne powstania podbitych ludów i pierwszy Egipt wywalczył w 651 r. p.n.e. swą niezależność. Ostatecznie Królestwo Asyrii rozpadło się w 612 r. p.n.e., gdy Babilończycy, sprzymierzeni z Medami i Scytami, zajęli asyryjską stolicę. Pomógł im w tym wylew rzeki Tygrys, której wzburzone wody uszkodziły potężne mury obronne Niniwy, jakich oblegający nie byli w stanie sforsować w trakcie dwuletniej wojny. Dopiero przez utworzony przez powódź wyłom w murach, napastnicy wdarli się do miasta, które po splądrowaniu zburzono i spalono, nie oszczędzając wspaniałych pałaców i świątyń. Medowie i Babilończycy zburzyli też wtedy wszystkie większe miasta asyryjskie, a ich ludność wymordowano.

Użytkownik	Sewer
	Dodano: 2006-07-27 Artykuł dobry ale za krótki tylko pobudza głód na więcej. Dodałbym jeszcze sprawy militarne i politykę zewnętrzną, ale ogólnie artykuł dobry :)

Użytkownik	Loviatar
	Dodano: 2007-01-30 W tym przypadku trochę krótko, ale ciekawie. Rzeczywiście, przydałoby się jeszcze więcej artykułów, ale ogólnie o Mezopotamii. Nie tylko Rzymem człowiek żyje. ;)

Użytkownik	Tutanchamonet
	Dodano: 2007-09-08 Zgadzam się ze swoimi przedmówcami, przydałoby się jeszcze więcej artykułów na ten temat. Za mało wiemy o kulturach tamtejszych ziem.

Użytkownik	peregrinator
	Dodano: 2007-12-24 Mysle ze zeby zaspokoic glod niektorych bywalcow nalezaloby siegnac do Wolskiego a przede wszystkim do Cywilizacji Starozytnych. Tam temat tutaj jedynie zaznaczony jest dosc szczegolowo opisany.

Użytkownik	Mariusz 1
	Dodano: 2008-01-22 Aha, jeszcze co do literatury - stara dobra praca profesor Julii Zabłockiej Historia Bliskiego Wschodu w starozytnosci. Troche cieyko sie czyta, ale warto przebrnac.

Redaktor	Lilla Weneda
	Dodano: 2008-05-09 Trochę za krótki jak dla mnie, chociaż styl autora jest bardzo ciekawy. Szkoda, bo praca zapowiadała się bardzo ciekawie.

Użytkownik	Glacier
	Dodano: 2008-12-11 Ładna praca ale za krótka jest w niej tak ze sie przeskakuje z XIV do XII i tak po pare wiekow jaby bylo szczzegolowo i wiecej dat i ciekawostek to bylo by to napewno lepsze pzdro

Gość	PtakPtak
	Dodano: 2010-02-08 Zwróćcie uwagę na zegarek króla Tiglatpilezar'a III, widoczny jak byk, oczywiście nie dla tych którzy widzą tu tylko "przedmiot kultu wyznawców boga TIK TAK". Używający oczu muszą zatem przewartościować artykuł, ale i tak jest cenny. Koledze, który nie żyje tylko Rzymem, podpowiadam, że kultura 2000 lat p.n.e. do urodzin Chrystusa, to około 2000 lat różnicy. Pozdrawiam