Strona główna Redakcja Współpraca Źródła historyczne Konkursy

Zarejestruj / Zaloguj

DOŁĄCZ DO NAS!

i odkryj historię w najnowszym wydaniu

Dołącz do społeczności histurion.pl, zakładając nowe konto lub logując się poprzez portal facebook.

  • Poznaj innych miłośników historii
  • Odkrywaj historię i poznawaj dzieje postaci historycznych
  • Poznawaj historię z pierwszej ręki ściągając źródła historyczne z naszej bazy
  • Przejrzyj spersonalizowane dane historyczne, np. które postaci historyczne obchodzą z Tobą urodziny

Rejestracja




Załóż nowe konto



LUB

Załóż nowe konto z



Jesteś już użytkownikiem?    Zaloguj się

Zaloguj się w serwisie histurion.pl

Możesz zalogować się w naszym serwisie podając swój adres e-mail oraz hasło podane podczas rejestracji. Możesz również zalogować się poprzez portal facebook.


Nie mam jeszcze konta



Zaloguj się z

Załóż nowe konto w serwisie histurion.pl



Matura 10. Feudalizm

2017-09-25 | Autor: Dariusz Kołodziejczyk



Wstępny opis

Temat trudny, ze względu na liczne pojęcia do opanowania. Szczególnie zapamiętaj formy renty feudalnej, naucz się rozróżniać państwo patrymonialne i poszczególne stany średniowiecznej ludności.

Opis wymaganych pojęć

Społeczeństwo wczesnośredniowieczne dzieliło się na trzy stany1 (duchowieństwo, rycerstwo i chłopi), dopiero w pełnym średniowieczu dołączyło mieszczaństwo2 . Państwa ówczesne były patrymonialne3 - całość ziemi należała do rodziny królewskiej: stolica państwa była ruchoma. Za czasów Karola Wielkiego wytworzy się stan rycerski, dzięki beneficjom4 i immunitetom5 . Podstawowym pojęciem społeczno-gospodarczym do zapamiętania to feudalizm6 . Wywodziło się ono z feudum (lenna7 ) - ziemi nadawanej w użytkowanie przez seniora wasalowi8 . Zapamiętaj dochody ówczesnych rycerzy, szczególnie rentę feudalną9 i jej formy (pańszczyznę10 , daninę11 i czynsz12 ), następnie poddaństwo13 a także dziesięcinę14 . Znasz znaczenie pojęcia inwestytura15 jako ceremonii nadania lenna (hołd lenny) oraz prawa do nadawania stanowisk kościelnych przez władcę. Zapoznajesz się z drabiną feudalną, wg świadczeń i obowiązków (zwróć szczególną uwagę na pojęcie suzeren). Poznajesz różnicę17 feudalną pomiędzy większość krajów europejskich, a Anglią ("wasal mego wasala jest moim wasalem") oraz przyczyny rozpadu systemu feudalnego18 .

Przypisy

1. społeczeństwie średniowiecznym wykształciły się cztery stany, z czego mieszczański najpóźniej, kiedy to pod koniec średniowiecza miasta zaczęły rozkwitać. Chłopstwo - stanowiło największą bo 80 % populację, stan najuboższy, bez praw, przypisani do ziemi, posiadający ograniczoną wolność,bez zgody pana feudalnego nie mogli zmieniać miejsca zamieszkania lub profesji. Duchowieństwo - stan powstający już u schyłku starożytności, ludność uboga wstępowała do klasztorów (pomijając powołanie jako motyw) powodowana chęcią ochrony przed biedą, wyzyskiem, niebezpieczeństwem, powołaniem do służby wojskowej. Samo duchowieństwo było stanem rozdrobnionym, przywileje i bogactwa posiadali biskupi, opaci, natomiast zakonnicy wiedli ubogie życie przepełnione pracą fizyczną i intelektualną. Rycerstwo - stan z największymi przywilejami, bogaci byli feudałami, posiadali ziemie. Ci ubożsi posiadali jedynie konia i broń, służąc bogatszym rycerzom. Posiadali swój kodeks honorowy, choć z jego poszanowaniem na pewno różnie bywało. Mieszczaństwo - wykształciło się najpóźniej, w XI wieku miasta zaczęły ponownie (jak w starożytności) tętnić życiem, powstawały wokół zamków, miejsc targowych, skrzyżowań dróg handlowych. Zamieszkiwane były przez kupców, rzemieślników, usługodawców. Swoimi podatkami wzbogacali władców, feudałów, w zamian otrzymując przywileje.

2. Mieszczaństwo - wykształciło się najpóźniej, w XI wieku miasta zaczęły ponownie (jak w starożytności) tętnić życiem, powstawały wokół zamków, miejsc targowych, skrzyżowań dróg handlowych. Zamieszkiwane były przez kupców, rzemieślników, usługodawców. Swoimi podatkami wzbogacali władców, feudałów, w zamian otrzymując przywileje.

3. państwo patrymonialne - terytorium rządzone przez władcę dziedzicznego, otrzymującego ziemię i poddanych w spadku. Dobra były własnością prywatną władcy, którego popierali wpływowi możni. Typowe dla średniowiecza państwa patrymonialne były rozdrobnionymi w całej Europie organizmami państwowymi ze swoim dworem i administracją. Przykładem państwa patrymonialnego jest Polska piastowska, zarówno w okresie królestwa jak i rozbicia dzielnicowego.

4. beneficja - z łac. dobrodziejstwo, to dobra (ziemia, uprawiający je chłopi) przekazane wasalowi przez seniora w zamian za lojalność i pomoc zbrojną na wezwanie.

5. immunitet - to przywilej odstąpienia w całości lub części od świadczeń płaconych przez wasala swojemu seniorowi oraz nadana wasalowi władza sądownicza sprawowana na jego ziemiach.

6. feudalizm - system świadczeń i relacji społeczno-ekonomicznych, funkcjonujący w średniowieczu i później, w niektórych krajach europejskich nawet do końca XVIII w. Punktem odniesienia relacji była ziemia i jej własność. Osobą uprzywilejowaną był feudał, właściciel ziemi, który przekazywał ją w użytkowanie swoim "podwładnym" z różnych stanów społecznych w zamian za rentę feudalną (świadczenia w różniej formie). Ziemia była najwyższym dobrem, wartością, pozwalającą na przeżycie, osiągania dochodów i wzbogacanie się. Utworzona została pewna hierarchia zależności feudalnej. Na szczycie piramidy stał najwyższy senior (cesarz, król), nadający ziemie i przywileje swoim bezpośrednim wasalom (książętom, hrabiom, baronom, biskupom), ci natomiast rozdrabniali swe dobra rycerzom, z których bogatsi mogli przekazywać ziemie innym uboższym rycerzom. W całej tej piramidzie zależności najważniejsza była relacja bezpośrednia sienior-wasal polegająca na zasadzie "wasal mojego wasala nie jest moim wasalem". Należało być lojalnym bezpośredniemu "dobrodziejowi" dającemu beneficja, niekoniecznie już z kolei jego zwierzchnikowi.

7. lenno - to ziemia i uprawiający ją chłopi, jako wartość otrzymana przez rycerza (wasala) od swojego zwierzchnika (seniora), w zamian za lojalność, pomoc radą i "mieczem". Dodatkowym obowiązkiem lennika było strzec porządku i przestrzegania prawa na swoim terytorium

8. senior - starszy, zwierzchnik, osoba nadająca lenno, udzielająca beneficja wasalowi, który w podzięce składa mu hołd lenny.

wasal - lennik posiadające dobra otrzymane od seniora, zobowiązany jemu do wsparcia i pomocy zbrojnej.

9. renta feudalna - to świadczenie chłopów na rzecz pana. Dochód feudała z tytułu wynajęcia swojej ziemi chłopom. Świadczona była w różnych formach: pieniężna, w naturze, lub pracy (odrobkowa)

10. pańszczyzna - jedna z form renty feudalnej świadczona przez chłopów w formie pracy, nieodpłatnego odrobku na ziemiach pana w umownych terminach.

11. danina - wcześniej określana jako trybut to dodatkowe świadczenie chłopów w formie naturalnej na rzecz grodu, dworu książęcego, monarchy Część dochodów monarchy przeznaczona byłą na cele "publiczne", część magazynowano i część trafiała do bezpośrednich zasobów władcy.

12. czynsz - jedna z form renty feudalnej świadczona przez chłopów za użytkowanie ziemi w formie pieniądza lub produktów naturalnych.

13. poddaństwo - forma zależności prawnej i ekonomicznej chłopów od pana. Zależność ta nie była niewolnictwem jednak mocno ograniczała wolność osobistą (chłopi byli przywiązani do ziemi), gruntową (chłopi bez zgody pana nie mogli sprzedać ziemi), oraz niezależność i bezstronność sądową (chłopa mógł sądzić tylko jego pan, feudał, który posiadał immunitet). Trudno było więc o uczciwe rozstrzygnięcie sporu pomiędzy chłopem a jego panem.

14. dziesięcina - świadczenie w naturze lub pieniądzu świadczone chłopom na rzecz pobliskiego klasztoru, opactwa, kościoła. Jak nazwa wskazuje była to dziesiąta część plonów lub dochodu. Był to dochód na utrzymanie duchowieństwa.

15. inwestytura - to uroczystość nadania lenna, beneficjów, immunitetu wasalowi przez seniora. To też zarazem przywilej władcy nadawania przywilejów i urzędów zarówno świeckich jak i kościelnych. W ceremonii charakterystyczne były pewne czynności, wasal klękał przed seniorem składał mu hołd, starszy natomiast brał jego dłonie w swoje dłonie, przekazywał mu element symbolizujący otrzymane dobra, sztandar, włócznię, dokument.

16. różnica feudalna - w większości średniowiecznych krajów europejskich obowiązywała feudalna zasada, że "wasal mojego wasala nie jest moim wasalem". Jedynie w Anglii zasada ta nie obowiązywała co wzmacniało centralną władzę królewską. W Anglii powstały pierwsze fundamenty parlamentaryzmu związane z przywilejami szlachty określonymi w tzw. wielkiej karcie swobód z roku 1215r.

17. przyczyny rozpadu systemu feudalnego - system feudalny z czasem ulegał niwelacji a zwłaszcza jego rozdrobnienie w postaci drabiny feudalnej. Rycerstwo przechodzące w szlachtę zrównane zostało pod względem prawnym. Głową państwa pozostawał monarcha, a szlachta zyskiwała coraz więcej przywilejów. Formowały się państwa z coraz większą identyfikacją odrębności narodowych, parlamentaryzmem i dążeniem do konstytucjonalizmu. Tworzyły się również monarchie absolutne z silną władzą centralną, w których z czasem władcy zmuszeniu zostali do ustępstw na rzecz parlamentaryzmu. Kresem feudalizmu była Wielka Rewolucja Francuska z usankcjonowaniem "praw obywatelskich".



Etykiety:
matura renta feudalna państwo patrymonialne lenno dziesięcina



Podziel się!
        
Przeczytaj również...

Wyraź swoje zdanie :

Komentujesz jako użytkownik niezarejestrowany - gość. Z tego powodu, zanim komentarz pojawi się na stronie będzie musiał zostać zaakceptowany przez naszą redakcję. Aby Twój komentarz został od razu opublikowany na naszych łamach zachęcamy do darmowej rejestracji!

Brak komentarzyDodaj komentarz

Nasz facebook

Ciekawostka

Postać historyczna

Losowe zdjęcie

histurion.pl
Najnowocześniejszy polski portal historyczny

Matura z Histurionem

Historia

Inne

Copyright © 2006-2017 by histurion.pl. Korzystając z portalu akceptujesz regulamin.