Aurelian

Wojna z imperium galijskim

Po wyjaśnieniu sytuacji na wschodzie Aurelian zajął się drugim z państw, które powstały wskutek buntów przeciwko władzy cesarskiej, czyli Imperium Galijskim, rządzonym w tym momencie przez Tetrykusa. Klaudiusz II Gocki odniósł pewne sukcesy w walce z tym państwem, i odzyskał część straconych ziem. Zamiast rozwiązań siłowych Aurelian postawił tym razem na dyplomację. Tetrykus był już w podeszłym wieku i nie miał zamiaru walczyć z prawowitym władcą o zwierzchnictwo nad zachodnimi regionami cesarstwa – wręcz przeciwnie, dał do zrozumienia, że bardzo chętnie ustąpi z tronu, tym samym doprowadzając do końca konfliktu. Nie mógł jednak otwarcie poddać się Aurelianowi. Dlatego też obydwaj władcy zawarli tajne porozumienie, i kiedy ich armie spotkały się pod Châlons, Tetrykus uciekł do obozu Aureliana. Armia władcy zachodu została z łatwością pokonana. Niektórzy badacze uważają, że w rzeczywistości Tetrykus został pojmany w trakcie bitwy, a powyższa wersja wydarzeń miała na celu zdyskredytowanie go w oczach mieszkańców Galii. Pewne jest natomiast, że niezależnie od tego, jak było naprawdę, Tetrykus nie tylko nie zginął, ale po tryumfie Aureliana otrzymał wysokie stanowisko administracyjne w Italii. Cesarz po powrocie do Rzymu otrzymał od Senatu kolejny tytuł – Restitutor Orbis. Był on jak najbardziej zasłużony, ponieważ zaledwie w ciągu czterech lat Aurelianowi udało się odzyskać ziemie, utracone na wschodzie i zachodzie, i tym samym ponownie zjednoczyć cesarstwo. Dodatkowo udane kampanie przeciwko barbarzyńcom przyniosły państwu chwilę wytchnienia i zabezpieczyły jego granice.

Reformy Aureliana

Prowadząc tak liczne kampanie wojenne na wszystkich krańcach imperium Aurelian znalazł czas także na wprowadzenie reform, między innymi religijnej oraz monetarnej. W kwestii religii cesarz był wielkim zwolennikiem kultu Słońca Zwycięskiego (Sol Invictus). Na jego cześć wzniósł w Rzymie świątynię oraz ustanowił odbywające się co 4 lata igrzyska. Założył również nowe kolegium kapłańskie pontyfików Słońca. Intencją cesarza było, żeby wszyscy mieszkańcy państwa, niezależnie od statusu społecznego czy miejsca zamieszkania, mieli jednego boga, do którego mogli się modlić, nie zdradzając jednocześnie swych lokalnych bóstw (trzeba tu mocno podkreślić, że mimo swej żarliwości religijnej Aurelian był tolerancyjny wobec innych wyznań, i nie prześladował ich wyznawców). Można w zasadzie uznać, że Aurelian wyznawał zasadę „jeden bóg, jedno cesarstwo”, którą później konsekwentnie i w całej rozciągłości realizował Konstantyn Wielki (chociaż dzieląc na łożu śmierci państwo między swych trzech synów złamał tą zasadę).

Aurelian zdawał sobie sprawę, że podstawą gospodarki jest dobry pieniądz. Wprowadził więc nową monetę, antoninian zawierający 5% srebra. Dwadzieścia takich monet miało taką samą wartość, co stary srebrny denar. Widać z tego, jak poważne problemy ekonomiczne trapiły cesarstwo, skoro taka reforma choć odrobinę poprawiła sytuację. Niestety, można to uznać tylko za wstęp do poważniejszych działań ekonomicznych, na które Aurelianowi niestety nie starczyło czasu. Poważnym zastrzykiem sił dla gospodarki cesarstwa okazała się wojna z Palmirą, w której zdobyto wielkie łupy. Pozwoliło to na jednorazowe umorzenie długów wobec państwa, oraz stało się możliwe rozbudowanie systemu rozdawnictwa żywności wśród ubogiej części ludności Rzymu.

Śmierć

W 275 roku Aurelian wyruszył w stronę Azji Mniejszej, rozpoczynając tym samym przygotowania do nowej wyprawy wojennej. Miała ona być skierowana przeciwko sasanidzkiej Persji, znacznie osłabionej i pozbawionej dobrego władcy po śmierci pogromcy cesarza Waleriana, Szapura I w 272 roku. Po drodze cesarz musiał stłumić bunt kolejnego uzurpatora w Galii. Nie udało mu się jednak dotrzeć do celu wyprawy, ponieważ we wrześniu 275 roku zginął zamordowany wskutek spisku wojskowych w okolicach Bizancjum.

Aurelian był bardzo surowym i zdecydowanym administratorem, nietolerującym korupcji wśród urzędników państwowych oraz żołnierzy, i wymierzającymi za nią surowe kary. Dobrze wiedzieli o tym wszyscy ludzie w otoczeniu cesarskim. Jeden z sekretarzy został przyłapany na fałszowaniu dokumentów i kłamstwie. Obawiając się tego, co może zrobić Aurelian, gdy się dowie o jego winie, przekonał kilku oficerów cesarza, że to oni mają zostać ukarani. Ci z lęku o swoje życie zdecydowali się zamordować Aureliana. Zamachu dokonali wysoko postawieni oficerowie gwardii pretoriańskiej. Spiskowcy nie działali w niczyim imieniu i sądzili, że po śmierci cesarza wszystko potoczy się tak, jak zwykle: pojawi się jakiś następca, który uzyska poparcie żołnierzy. Tak się jednak nie stało, gdyż Aurelian mimo tego, że był porywczy, twardy i surowy (a może właśnie dzięki temu), cieszył się wielkim poważaniem wśród dowódców i zwykłych żołnierzy. Ponieważ żaden z wyższych oficerów nie śmiał sięgać po purpurę, zwrócono się z prośba do Senatu o wyznaczenie następcy zamordowanego władcy. Senat uznał Aureliana za boga – odtąd był on czczony jako Divus Aurelianus – ale nie chciał nikogo wybrać. Ostatecznie jednak po ponad miesięcznym „bezkrólewiu” nowym władcą został Tacyt. W niektórych tekstach historycznych pojawia się też informacja, że po śmierci cesarza przez pewien czas władzę sprawowała jego żona, Seweryna. Dowodzić tego mają liczne monety z jej wizerunkiem, które były emitowane pod sam koniec panowania Aureliana.

Ocena

Aurelian objął władzę nad cesarstwem w bardzo trudnej dla tego państwa chwili. Wskutek panującego od wielu lat kryzysu imperium co chwilę wstrząsały różne bunty i uzurpacje, z których najpoważniejsza okazała się rebelia Postumusa w Galii. Osłabienie władzy cesarskiej na Wschodzie wykorzystał z kolei władca Palmiry – Odenat, podporządkowując sobie w zasadzie całość wschodnich obszarów państwa. Pozostawał on jednak lojalny wobec Rzymu, i dopiero po jego śmierci, kiedy to władza przeszła w ręce Zenobii, sytuacja uległa gwałtownemu pogorszeniu. Obrazu nieszczęść dopełniały najazdy barbarzyńców oraz fatalny stan ekonomiczny imperium. Aurelian zdawał sobie sprawę z faktu, że nie da rady rozwiązać wszystkich problemów państwa za jednym zamachem. Zamiast tego stopniowo pokonywał kolejne przeszkody: najpierw powstrzymał barbarzyńców, co rozwiązało mu ręce i pozwoliło na zajęcie się wrogami wewnętrznymi. Trafnie ocenił sytuację, uważając Palmirę za groźniejsze z dwóch zbuntowanych państw, a po jej pokonaniu wyruszył przeciwko Imperium Galijskiemu. Dzięki tym udanym kampaniom ponownie zjednoczył państwo, okazując jednocześnie wielką wspaniałomyślność względem pokonanych. W trakcie walk cesarz nie zapominał jednak o potrzebie wprowadzenia reform państwowych, na przykład religijnej czy monetarnej. Był także budowniczym – z jego rozkazu zbudowano bądź odbudowano wiele budowli.

Aurelian ze swoimi cechami charakteru, takimi jak konsekwencja, zdecydowanie, odwaga, energia, oraz twarde sprawowanie władzy i przywiązanie do tradycji okazał się wspaniałym władcą imperium. To właśnie dzięki niemu cesarstwo zaczęło powoli wychodzić z kryzysu, który to proces dobiegł końca za czasów Dioklecjana. Niestety, jego starania przerwała przedwczesna śmierć w wyniku zamachu. Można się zastanawiać, co by się stało, gdyby Aurelian rządził jeszcze kilka lat dłużej – być może historia Rzymu i świata potoczyłaby się trochę inaczej…

Publicysta	Lumequentaledil
	Dodano: 2007-12-19 No cóż, starałem się tak wypośrodkować ten tekst, by przekazać w nim jak najwięcej informacji, nie tworząc jednocześnie ani opasłej biografii, ani telegraficznego skrótu na kilkanaście linijek;)

Gość	Ama
	Dodano: 2010-12-11 Myślę, że idealnie wyśrodkowałeś te informację. Twoja praca bardzo mi pomogła:)Dzięki wielkie;)