Gladiatorzy

Walka na arenie

Walki gladiatorskie miały swoje reguły. Przede wszystkim odpowiednio dobierano przeciwników. Zazwyczaj walczący posiadali zupełnie inne uzbrojenie. Przykłady częstych „par” to secutor z retiariusem i trak z samnitą. Starcie przeciwników o tak odmiennej broni i taktyce było bardziej emocjonujące. Jednocześnie starano się, aby walka była uczciwa – obaj gladiatorzy byli zwykle równie silni i doświadczeni.

Na arenę wychodzili dwaj przeciwnicy oraz czuwający nad walką sędzia. Z boku trzymali się strażnicy na wypadek gdyby gladiatorzy nie chcieli walczyć. Na dany znak zaczynano pojedynek. Doświadczeni gladiatorzy byli mistrzami szermierki, parowania ciosów i uników, tak że nieraz sędzia przerywał walkę, w której przez długi czas nikt nie zyskiwał przewagi. Ogłaszano „stans missus”, czyli remis i gladiatorzy schodzili z areny. Przeważnie jednak starcie było rozstrzygnięte. Zabicie wroga w walce wbrew pozorom nie było częste. Zwykle gdy jeden z walczących został powalony lub mocno raniony walka była przerywana. Zdarzało się też, że któryś z gladiatorów poddawał się, dając znak przez podniesienie palca wskazującego. W takiej sytuacji o losie pokonanego mógł zadecydować organizator igrzysk, ale przeważnie pozostawiał decyzję publiczności. Jeśli gladiator walczył dzielnie, zwykle chciano darowania mu życia, w innym wypadku – jego śmierci. Stosowano do tego słynne gesty zwane „pollice verso”, czyli „obrócony kciuk”. Powszechnie uważa się, że kciuk skierowany w górę oznaczał łaskę, a w dół śmierć, ale nie jest to całkiem pewne. Jeśli widzowie chcieli darowania życia gladiatorowi, sędzia ogłaszał wynik zwany „missus”, a pokonanego sprowadzano z areny i opatrywano. W przeciwnym wypadku zwycięzca zadawał przeciwnikowi cios. Na arenę wchodził człowiek w stroju etruskiego boga śmierci Charuna (pozostałość po etruskim rodowodzie munera) i sprawdzał, czy gladiator nie żyje, w razie potrzeby dobijał go. Następnie niewolnicy składali zwłoki na noszach i wynosili je przez specjalną bramę. Inni zasypywali piaskiem kałuże krwi i wyrównywali arenę. Po krótkiej przerwie, w której grała orkiestra, rozpoczynał się następny pojedynek.

„Pollice verso” – obraz XIX-wiecznego malarza Jeana Gerome przedstawiający gladiatora nad pokonanym przeciwnikiem czekającego na werdykt widzów

Inne rodzaje walk gladiatorskich

Poza typowymi starciami jeden na jednego były też bardziej wymyślne formy munera. Jedną z nich były walki grup gladiatorów, a nawet całe bitwy sporych oddziałów. Istniały też niezwykłe typy gladiatorów jak wspomniany już andabata. Opinie o amazonkach, czyli kobietach - gladiatorach, były bardzo różne – od podziwu do oburzenia. Ich fanem był Domicjan. Za czasów Nerona słynna była podobno pewna gladiatorka walcząca na rydwanie. Ostatecznie zmagań płci pięknej na arenie zabronił Septymiusz Sewer. Więcej miejsca warto poświęcić dwóm najbardziej spektakularnym odmianom munera – naumachii i venatio.

Naumachia była symulacją bitwy morskiej, w której gladiatorzy walczyli na łodziach i małych statkach. Arena w rzymskim Koloseum była specjalnie przygotowana do zalania wodą w celu staczania takich walk. Poza tym odbywały się też gigantyczne naumachie w skali naturalnej – toczone na dużych jeziorach, z udziałem prawdziwych okrętów wojennych. Najbardziej widowiskową i największą naumachię w historii zorganizował Klaudiusz w 52 r. n.e. Na Jeziorze Fucyńskim starły się galery z 19 000 gladiatorów na pokładach.

Mianem venatio określano walki z udziałem zwierząt. Początkowo dokonywano egzekucji poprzez wydanie skazańców dzikim bestiom, następnie do programu munera włączono walki tych stworzeń ze specjalnie wyszkolonymi gladiatorami zwanym venatorii. Uzbrojeni byli jedynie w bicze i włócznie i mogło wydawać się, że nie mieli wielkich szans w starciu z lwami czy panterami. W rzeczywistości jednak venatorii byli tak doskonale wyszkoleni, że przypadki ich śmierci należały do rzadkości. Venatio przypominało raczej polowanie, w którym dzikie zwierzęta jedne po drugich padały pod ciosami włóczni. Na arenach widywano najróżniejsze stworzenia: tygrysy, lamparty, tury, byki, krokodyle, niedźwiedzie. Im bardziej egzotyczne stworzenia sprowadzono, tym większą sławę zyskiwał organizator. Pompejusz wydał igrzyska, na których walczono nawet ze słoniami i nosorożcami. Rzadziej spotykaną formą venatio była walka dwóch zwierząt, które napuszczano na siebie.

W pewnym sensie venatio przetrwało do dziś – w postaci hiszpańskiej corridy, czyli walk z bykami. Jest to chyba jedyna pozostałość igrzysk gladiatorskich, którą można zobaczyć w XXI w.

Użytkownik	kama
	Dodano: 2007-06-13 Szczególną cechą mentalności Rzymian było upodobanie go oglądania walk na arenie zmagań niepozorowanych ale prowadzonych na śmierć i życie.Walki gladiatorów zwane munera miały w Rzymie długą tradycję.

Użytkownik	huraganlk
	Dodano: 2008-09-20 Polecam każdemu film "Gladiator"

Użytkownik	micho95
	Dodano: 2008-11-23 SZkoda tych gladiatorów, gdyż często musieli walczyć na śmierć i życie przeciwko swoim przyjaciołom:(

Użytkownik	karol654321
	Dodano: 2008-11-24 Glagiatorzy byli to młodzi, silni niewolnicy któży toczyli walki z innymi w swoim typie na śmierć i na życie. A celem ich było zadowolenie "widzów" widokiem walki, wygranej lub też wylewu krwi. Można ich ocenić jako ludzi pokrzywdzonych przez los.

Gość	CHłopak
	Dodano: 2010-02-09 Jestem teraz zafascynowany gladiatorami i szukam wszystkiego o histori tych walk.A co do gladiatorów szkoda ich nieliczni przeżywali pare walk wszyscy gineli.... a i polecam gre gladiatus to gra o gladiatorach wpiszcie ten adres www.gladiatus.pl

Gość	Marek
	Dodano: 2010-04-17 Murmillo walczył w pełnej zbroi i mieczem, w odróżnieniu od Galla, który miał tylko tarczę i włócznię. Celtowie bardzo często walczyli nago, uważając noszenie zbroi za objaw tchórzostwa - nawet Irlandczycy w XII wieku.

Gość	Maximus Decimus Meridius
	Dodano: 2010-07-12 walki gladiatorów rzadko kończyły się śmiercią. gladiatorzy byli kosztowni, a ich panowie nie chcieli tracić pieniędzy. broń gladiatora nie służyła do zabijania. ich leczenie było także drogie, więc często byli zabijani po zejściu z areny (podobno młotkiem). Tak słyszałem...

Gość

Lechootek

Dodano: 2010-07-13 Co do tego młotka, to owszem. Był w użyciu, ale tylko i wyłącznie w przypadkach beznadziejnych, gdy gladiator nie rokowałby szans na uleczenie, lub rana była śmiertelna. Nie dobijano ich po zniesieniu z areny. Odbywał się swego rodzaju rytuał, gdzie wychodził ubrany na czarno człowiek, jako posłaniec podziemi i jednym ciosem uwalniał gladiatora od cierpień. Następnie ściągał go z areny. Można to trochę porównać do dobijania koni wyścigowych. Co do wartości gladiatorów, to owszem, byli drodzy. Trzeba jednak brać pod uwagę, że niektórzy gladiatorzy nie byli wcale niewolnikami, a ludźmi, którzy oddali swe prawa obywatelskie, aby zdobyć sławę lub popadli w wielkie długi i wybrali tą drogę, aby zapewnić byt rodzinie. Tak po prawdzie to gladiatorzy byli bardzo szanowanymi "sportowcami" i również dlatego zapewniano im jak najlepszą opiekę medyczną. Poza tym ich wytrzymałość i sprawność to nie tylko ćwiczenia, ale również dieta, która nie była bynajmniej mięsną! Gladiatorzy byli na diecie wegetariańskiej.

Gość	Syrenka
	Dodano: 2010-10-01 Jestem ciekawa jak wyglądały walki pomiędzy kobietami i co to były za kobiety: niewolnice, jeńcy wojenni, kryminalistki...?

Gość

Lucas

Dodano: 2011-02-27 Witam wszystkich :) Co do gladiatorów polecam prace doktora Dariusza Słapka z Instytutu Historii UMCS: Gladiatorzy i polityka. Igrzyska w okresie późnej republiki rzymskiej, Wrocław 1995, ss.225. http://www.umcs.lublin.pl/pracownicy.php?id=1552 Wybrane artykuły i rozprawy: Bustuarius gladiator- ein Mythos der Ersten Gladiators?, Pomoerium 3, 1998, s.37-50. Źródła agonistyki, w: Wielka historia świata, 600-330 p.n.e., Kraków 2000, s.145-151. Krwawe igrzyska. Mity i rzeczywistość, w: Wielka historia świata, 44 p.n.e.-285 n.e., Kraków 2001, s.183-190. Prostytucja grobowa w starożytnym Rzymie. Sacrum czy profanum?, Graecorum et Romanorum Memoria II, red. L.Morawiecki, Lublin 2002, s.125-141. Amfiteatr w mieście rzymskim. Pępek świata czy peryferium?, w: Miasto w starożytności red. L.Mrozewicz, K.Balbuza, , Poznań 2004, s.397-420. Gladiatorzy z Kyzikos

Gość	zabka94
	Dodano: 2011-02-28 mam prosbe. potrzebuję mity o gladdiatorach. Pilne. poprosze o9 odpowiedz jak najpredzej. moj e-mail iwonka18-94@o2.pl

Gość	alicja
	Dodano: 2011-05-07 Bardzo mi się przydały te informacje i dzięki nim dostałam 6.

Gość	mar_s
	Dodano: 2012-01-11 Artykuł bardzo ciekawy, ale wkradł się błąd. Cesarz Trajan nie mógł urządzić igrzysk w 107 r. p.n.e., co najwyżej w 107 r. n.e.